Parkinson tedavisinde teknoloji hızla ilerliyor. Özellikle beyin pillerinde son yıllarda yaşanan gelişmeler, tedaviyi daha hassas ve kişiye özel hale getirme yönünde önemli bir adım oluşturuyor.

Bu alandaki dikkat çekici yeniliklerden biri, Medtronic firması tarafından geliştirilen Percept™ Systems gibi beyin aktivitesini ölçebilen (sensing özellikli) sistemler.

🔍 Beyin Pilleri Artık Sadece Uyarım Değil, Aynı Zamanda “Anlama” Sürecinde

Beyin pilleri, insan beyni içerisinde herhangi bir noktaya elektrik akımı verebilmeyi, böylelikle elektrik akımı verilen bölgede bulunan hücrelerdeki elektriksel aktiviteyi uyarabilmeyi ya da baskılayabilmeyi sağlayan cihazlardır.

Yeni nesil sistemlerde ise buna ek olarak bir özellik daha devreye giriyor: Beyin sinyallerini kaydedebilme.

Örneğin, bu sistemlerde yer alan BrainSense™ teknolojisi, tedavi sırasında beynin verdiği yanıtları ölçerek hekimlere önemli veriler sunabiliyor.

Bu ne anlama geliyor?

 Tedavi artık yalnızca gözleme değil, ölçülebilir verilere de dayanabiliyor

 Programlama süreci daha hassas ve kişiye özel hale geliyor.

 Semptomlarla beyin aktivitesi arasındaki ilişki daha net anlaşılabiliyor.

Kısacası, beyin pili tedavisi “tek yönlü bir müdahale” olmaktan çıkıp, geri bildirim alabilen akıllı bir sisteme dönüşüyor.

Beyinle Konuşabilen Sistem: Closed Loop ve Adaptive Stimulation:

Parkinson hastalığında hastalıktan sorumlu beyin hücreleri her zaman anormal deşarjlarda bulunmazlar. Bazen hastalıklı bir hücre gibi davranmayıp tamamen normal bir hücre aktivitesinde bulunma özelliklerine sahiptirler. Bu nedenle de Beyin Pili ile Parkinson hastalığının tedavisi sırasında beyne elektrik akımının sürekli verilmesi yerine bu hücreler hasta bir hücre gibi davrandıklarında gerekli hallerde uyarılmalarının hastalığın tedavisinde daha verimli olabileceği düşünülmektedir. Beyin uyarılarını sürekli dinleyip gerektiğinde uyarı veren bu sistem “closed loop” (dinleme ve uyarma ile birbirini tamamlayabilen kapalı devre sistemi) diye isimlendirilmekte olup, BrainSense tekniği ile beyni dinleyip buradan alınan bilgileri kullanıp bu bilgilere adapte olarak beyni gerektiğinde uyarabildiğinden “Adaptive Stimulation” teknolojisi olarak anılmaktadır. Beyini ihtiyaç olduğu zamanlarda uyarabilmeyi sağlayan bu yeni sistemin aktif ve etkin çalışabilmesi için BrainSense teknolojisinin sürekli olarak aktif durumda kayıt yapması ve topladığı datayı bulut ortamına sürekli olarak aktararak depolanmasının sağlanması gerekmektedir.

Türkiye’de bu sistemlerin kullanımı ne zaman?

BrainSense tekonolojisi beyindeki “bölgesel alan elektriksel alan aktivitelerinin (Local Field Potentials) dinlenmesine imkan tanıyarak beyine takılmış bulunan beyin pili elektrotlarının üzerinde bulunan elektrot kutuplarından hangisinin uyarılmasının daha faydalı olabileceğini işaret edebilmekte olup, bu özellik ülkemiz dahil bu pillerin takıldığı her yerde kullanılabilmektedir.

Ancak takılmış bulunan cihazın beyinle konuşabilmesini ve beyin pilinin beyindeki elektriksel aktiviteleri dinleyip bu aktivitelere göre uyarı vermesini sağlayacak olan “Closed Loop” ve “Adaptive Stimulation” teknolojileri toplanan datanın bulut ortamına aktarılmasına ihtiyaç duyduğu için bu konuda mevcut yasal düzenleme ve izinler henüz mevcut olmadığından ülkemizde klinik uygulamaya henüz girmemiştir ve kullanımı mümkün değildir. Bu teknolojiler dünya genelinde bazı ülkelerde kullanılmaya başlanmış olsa da, Türkiye’de klinik kullanımı yasal düzenlemelere bağlı olarak planlanmaktadır. Mevcut öngörüye göre, gerekli süreçlerin tamamlanmasının ardından

Temmuz–Ağustos 2026 itibarıyla yasal şekilde kullanıma girmesi beklenmektedir.

Sistem Seçenekleri: Şarjlı ve Şarjsız Alternatifler

Bu yeni nesil sistemler, hastanın yaşam tarzına göre farklı seçenekler sunuyor:

Percept™ PC (Şarj Gerektirmeyen): Günlük şarj ihtiyacı yoktur. Ancak batarya belirli bir süre sonra değiştirilmeyi gerektirir.

Percept™ RC (Şarj Edilebilir): Düzenli şarj gerektirir ancak daha uzun ömürlü kullanım avantajı sunar. BrainSense ve Adaptive Stimulation özellikleri önemli düzeyde batarya tüketimine neden olduğundan bu özelliklerin aktif olarak kullanılacağı hastalarda şarj edilemeyen pillerin batarya ömrü kısa sürede biteceğinden tercih edilmelidir.

Hangi sistemin tercih edileceği, hastanın yaşı, yaşam alışkanlıkları, beklentileri ve BrainSense ve Adaptive Stimulation teknolojisinin ne kadar süre ile aktif tutulacağı doğrultusunda belirlenir.

MR Uyumluluğu: Güvenli Görüntüleme İmkânı

Bu sistemlerin bir diğer önemli özelliği de MR uyumluluğudur (MR Conditional).

Belirli koşullar altında:

• Hastalar MR görüntüleme yaptırabilir

• Bazı durumlarda tedavi sistemi kapatılmadan (therapy ON) MR çekimi mümkün olabilir

Bu da uzun vadeli takip ve tanı süreçlerinde önemli bir kolaylık sağlar.

Neden Önemli?

Parkinson tedavisinde en büyük hedeflerden biri, doğru hastaya, doğru zamanda, en doğru ayarı yapabilmektir.

Sensing özellikli beyin pilleri ve Adaptive Stimulation yöntemi bu hedefe ulaşma yolunda önemli bir adım sunuyor. Çünkü artık yalnızca hastayı dinlemek değil, beynin kendisini de dinlemek mümkün hale geliyor.

Sonuç

Her yeni teknoloji gibi, bu sistemler de her hasta için gerekli olmayabilir. Ancak doğru hasta grubunda kullanıldığında, tedavi sürecini daha öngörülebilir, daha hassas ve daha etkili hale getirme potansiyeline sahiptir.

Parkinson tedavisinde gelecek, yalnızca daha güçlü cihazlarda değil; daha iyi anlayan sistemlerde şekilleniyor.

‍